طراحی و توسعه سایت بر اساس اصول سئو

موتورهای جستجو در فرآیند خزیدن و تحلیل محتوای سایت ها با محدودیت هایی مواجه هستند. این موتورها مانند انسان ها نیستند و نمی توانند سایت ها را به صورت کامل مشاهده کنند. بنابراین، در این بخش، بر روی جنبه های فنی ساخت صفحات وب تمرکز می کنیم تا سایت شما هم برای موتورهای جستجو و هم برای افراد قابل دسترسی و خواندن باشد. پیشنهاد می کنم که این فصل از راهنما را با برنامه نویسان، مدیران شبکه و طراحان سایت شرکت تان به اشتراک بگذارید تا هماهنگی و همکاری بیشتری بین تیم فنی سایت شما به وجود آید.

من مشکل خیلی بزرگی دارم! سایت خودمو با فلش ساختم و متاسفانه حالا در هیچ کدام از نتایج جستجوی گوگل و دیگر موتورهای جستجو حضور ندارم. مشکل چیست؟

محتوای قابل ایندکس

برای بهبود فعالیت در لیست موتورهای جستجو، محتوای مهم باید حتما به شکل فرمت متنی HTML باشد. هر چند که تکنولوژی موتورهای جستجو پیشرفت کرده است، اما تصاویر، فایل های فلش، کدهای جاوا و محتوای غیرمتنی دیگر توسط موتورهای جستجو نادیده گرفته می شوند و به خزندگان موتورهای جستجو ارزشی ندارند. برای اطمینان از خواندن کلمات و عبارات مورد نظر توسط موتورهای جستجو، بهتر است آنها را در فرمت HTML قرار دهید. البته، برای کسانی که به دنبال فرمت بهتر یا استایل نمایش بصری هستند، روش های پیشرفته تری نیز وجود دارد:

1. برای تصاویر خود تگ Alt بسازید. اگر تصویری در محتوای خود دارید، بهتر است تگ Alt را برای آن اختصاص دهید تا در موتورهای جستجو قابل مشاهده باشد. «تگ Alt تصاویر چیست و چه تاثیری بر سئوی سایت دارد؟» این کار باعث می شود تصویر شما با یک محتوای متنی توضیح داده شود و در صورتی که کاربر در موتور جستجو به دنبال کلمات کلیدی خاصی بگردد، محتوای شما را پیدا خواهد کرد. به علاوه، این کار باعث بهبود دسترسی کاربران با مشکلات بصری می شود که نمی توانند تصاویر را مشاهده کنند..
2. باکس های جستجو وبسایت خود را مجهز به لینک های قابل خزیدن کنید.
3. افزونه های فلش، جاوا و… وبسایتتان را با متن تکمیل کنید.
4. رونوشت فایل صوتی و ویدئویی. اگر می‌خواهید کلمات و عباراتی که در فایل صوتی یا ویدئویی خود استفاده کرده‌اید در موتورهای جستجو قابل ایندکس شدن باشد، بهتر است یک متن از آن تهیه کنید و در سایت خود قرار دهید. این کار باعث می‌شود محتوای فایل صوتی یا ویدئویی شما در موتورهای جستجو به شکل متنی نیز شناخته شود و در نتیجه، سئو و بهینه‌سازی سایت شما بهبود خواهد یافت.

مشاهده سایت به گونه ای که موتورهای جستجو آن را می بینند

بسیاری از وبسایت ها به دلیل مشکلاتی در محتوایشان، قابلیت ایندکس شدن در موتورهای جستجو را ندارند. برای این دلیل، بررسی مجدد این موضوع بسیار حائز اهمیت است. با استفاده از ابزارهایی مانند Google’s cache ، SEO-browser.com یا MozBar، می توانید بررسی کنید که عناصری از محتوای شما در موتورهای جستجو قابل مشاهده و ایندکس شده اند یا خیر.

اگر از قابلیت Google cache استفاده کنید، به عنوان مثال، خواهید دید که بخشی از محتوای غنی وبسایت فنابایت در موتورهای جستجو قابل مشاهده نیست.

با عدم قابلیت مشاهده بخشی از محتوای وبسایت در موتورهای جستجو، قابلیت ارزیابی صحت و مرتبط بودن محتوا با کلمات و عبارات جستجو شده کاهش می‌یابد. با استفاده از Google Cache می‌توان به نتایج جالبی دست پیدا کرد. مثلاً در این روش مشخص می‌شود که یک وبسایت بر پایه فلش طراحی شده است، که متأسفانه این موضوع خیلی ناخوشایند است زیرا به این معنی است که موتورهای جستجو نمی‌توانند محتوای متنی آن را ایندکس کنند و حتی لینکی به بازی های موجود در آن ارائه ندهند.

بدون وجود محتوای متنی، به دست آوردن رتبه مناسب در موتورهای جستجو بسیار دشوار خواهد بود. برای بررسی قابلیت نمایش صفحه در موتورهای جستجو، تنها بررسی محتوای متنی کافی نیست و باید از ابزارهای سئو استفاده کرد. این روش بر روی تصاویر و لینک‌ها نیز قابل اعمال است.

ساختار لینک بیلدینگ قابل خزش

برای قرار دادن صفحات در نتایج جستجو، موتورهای جستجو به محتوای شما نیاز دارند و باید آن را بتوانند مشاهده کنند. همچنین برای پیدا کردن محتوای شما، ابتدا به لینک نیاز دارند. به وجود آوردن ساختار لینک قابل خزش که به Crawler های موتورهای جستجو اجازه می‌دهد در مسیر سایت برای یافتن تمامی صفحات حرکت کنند، امری ضروری است. هزاران سایت در ساخت و سازماندهی ناوبری خود دچار اشتباه می‌شوند و این موضوع باعث می‌شود موتورهای جستجو نتوانند به تمام محتوای آن‌ها دسترسی داشته باشند. در شکل زیر می‌توانید نحوه بروز چنین مشکلی را مشاهده کنید:

در مثالی که ذکر کردید، خزندگان گوگل به صفحه A می‌رسند. در این صفحه، لینک‌هایی به صفحات B و E قرار دارد. با این حال، صفحات C و D، اگرچه ممکن است مهم باشند، اما خزندگان موتورهای جستجو راهی برای دستیابی به آنها ندارند. به عبارت دیگر، هیچ لینکی به صفحات C و D اشاره نمی‌کند و خزندگان موتورهای جستجو نمی‌توانند به آنها دسترسی داشته باشند. در نتیجه، محتوای عالی، کلمات کلیدی مناسب و بازاریابی هوشمندانه نمی‌تواند موثر باشد، زیرا موتورهای جستجو حتی از وجود این صفحات مطلع نیستند. برای این‌که سایت شما در نتایج جستجوی موتورهای جستجو نمایش داده شود، لینک‌های مناسبی بین صفحات سایت باید وجود داشته باشد تا خزندگان موتورهای جستجو بتوانند به صفحات مختلف دسترسی داشته باشند.

آناتومی یک لینک

تگ‌های موجود در لینک‌ها می‌توانند شامل تصاویر، متن یا عناصر دیگر باشند و با ایجاد ناحیه‌های قابل کلیک بر روی صفحه، امکان دسترسی کاربران به صفحات دیگر سایت را فراهم می‌کنند. این لینک‌ها به عنوان اصلی‌ترین عناصر ناوبری در اینترنت با نام هایپرلینک شناخته می‌شوند. در تصویر بالا، تگ “a>” به عنوان شروع لینک شناخته می‌شود. مکان اشاره لینک به مرورگر (یا موتور جستجوگر) می‌گوید که لینک به کجا یا چه سایتی اشاره دارد. در مثال بالا، آدرس “https://www.fanabyte.com” یک مرجع است. بخش بعدی قابل مشاهده در لینک برای بازدیدکنندگان، انکر تکست نامیده می‌شود. متن انکر صفحه‌ای را که لینک به آن اشاره دارد، توصیف می‌کند. در مثال بالا، متن انکر “آکادمی فنابایت” است. این باعث می‌شود که کاربر با مشاهده متن انکر، بداند با کلیک بر روی لینک چه محتوایی را مشاهده خواهد کرد. این ساختار اصلی یک لینک است که برای موتورهای جستجو قابل درک می‌باشد. در پایان، تگ “</a>” براینده برای نشان دادن پایان لینک استفاده می‌شود. قرار دادن این تگ برای جدا کردن لینک از دیگر المان‌های صفحه ضروری است.

ربات‌های خزنده با دقت و شناخت کامل، لینک مورد نظر را به نمودار لینک موتور جستجو اضافه می‌کنند. سپس از آن برای محاسبه متغیرهای مستقل از کوئری استفاده کرده و آن را برای ایندکس محتوای صفحه‌ی مرجع به کار می‌برند.

چرا برخی از صفحات سایت برای موتورهای جستجو قابل دسترسی نیستند؟

فرم های نیازمند اشتراک

اگر فرم آنلاینی را برای دسترسی به محتوای سایت خود برای کاربران لازم بدانید، موتورهای جستجو احتمالاً نمی‌توانند به این بخش‌های محافظت‌شده دسترسی پیدا کنند. این فرم‌ها ممکن است شامل نام کاربری و رمز عبور یا فرم‌های نظرسنجی باشند. با این حال، خزنده‌های موتورهای جستجو قادر نخواهند بود تا فرم را پر کنند و به همین دلیل، محتوا و لینک‌های پشت این فرم برای موتورهای جستجو قابل رؤیت نخواهد بود.

لینک های موجود در کدهای غیر قابل تجزیه جاوا اسکریپت

اگر شما از جاوا اسکریپت برای لینک های خود استفاده می کنید، باید بدانید که موتورهای جستجو این لینک ها را نمی‌خوانند و توجه کمتری به آن ها دارند. برای اینکه صفحات شما توسط ربات های موتورهای جستجوگر ایندکس شوند، باید به جای استفاده از جاوا اسکریپت، از لینک های استاندارد HTML استفاده کنید.

لینک به صفحاتی که توسط متا تگ کنترل ربات های موتور جستجو یا فایل Robots.txt مسدود شده اند

متا تگ کنترل و فایل robots.txt به صاحبان سایت اجازه می‌دهند تا دسترسی خزنده‌های موتور جستجو به صفحات خاصی را محدود کنند. با این حال، باید مطمئن شوید که صفحاتی را که واقعا نیازی به ایندکس شدن در موتورهای جستجو ندارند، مسدود کنید. در بعضی موارد، استفاده نادرست از این ابزارها باعث مسدود شدن تمام ربات‌های موتور جستجوگر شده است. بنابراین، در استفاده از آنها باید دقت کنید.

فریم ها یا آی فریم ها

با توجه به مشکلاتی که در زمینه سازماندهی و دنبال کردن لینک ها برای موتورهای جستجو ایجاد می شود، پیشنهاد می شود که از لینک های موجود در فریم ها و آی فریم ها به شدت پرهیز شود. این لینک ها قابل خزیدن هستند، اما می توانند مشکلاتی را در زمینه سئو و بهینه سازی سایت ایجاد کنند. البته اگر شما یک کاربر حرفه ای هستید و درک خوبی از نحوه ایندکس و دنبال کردن لینک ها در فریم ها دارید، می توانید از این لینک ها استفاده کنید. اما در کل بهتر است از استفاده از لینک های درون فریم ها بپرهیزید.

ربات ها از فرم های جستجو استفاده نمی کنند

اگرچه این موضوع با موضوعی که در بالای متن ذکر شده مرتبط می‌شود، اما از آنجایی که مشکلات بسیاری را برای وب‌سایت‌ها فراهم می‌کند، باید به آن به صورت جداگانه اشاره کرد.

برخی از وب‌مسترها باور دارند که اگر یک باکس جستجو در وب‌سایت خود قرار دهند، موتورهای جستجو قادر خواهند بود هر چیزی که بازدیدکنندگان جستجو می‌کنند را به راحتی پیدا کنند. اما باید بدانید که خزنده‌ها، جستجو را برای یافتن محتوا انجام نمی‌دهند. بنابراین، اگر لینکی در وب‌سایت شما وجود نداشته باشد، دسترسی به سایر محتواهای موجود در وب‌سایت برای خزنده‌ها بسیار دشوار خواهد بود. به همین دلیل، لازم است در طراحی وب‌سایت خود به این موضوع توجه کنید و تمامی محتواهای خود را به صورت مناسبی لینک کنید تا خزنده‌ها نیز بتوانند به آنها دسترسی پیدا کنند.

لینک های موجود در فلش، جاوا و سایر افزونه ها

لینک هایی که در فایل های Flash، Java یا سایر افزونه ها قرار دارن، برای ربات های جستجو قابل خزیدن نیستند. همین امر باعث می شود محتوای موجود از دید موتورهای جستجو پنهان بماند.

لینک‌هایی که در فایل‌های Flash، Java یا سایر افزونه‌ها قرار دارند، برای ربات‌های جستجو قابل خزیدن نیستند. به دلیل این امر، محتوای موجود برای موتورهای جستجو پنهان خواهد ماند. بنابراین، باید در توسعه وب‌سایت خود به این موضوع توجه کنید و لینک‌های خود را به صورت مناسب قرار دهید تا بتوانید از لحاظ سئویی بهترین عملکرد را داشته باشید.

لینک های موجود در صفحاتی که صدها یا هزاران لینک دارند

موتورهای جستجو تعداد محدودی از لینک های موجود در یک صفحه را مورد بررسی قرار می دهند. این محدودیت به منظور جلوگیری از اسپم و تعیین رتبه بندی صفحات ضروری است. بنابراین، صفحاتی با تعداد بالایی از لینک ها ممکن است به دلیل عدم خزیده و ایندکس شدن، در نتایج جستجو قرار نگیرند.

نکته: در صورتی که به مواردی که گفته شده توجه کنید، می توانید لینک های تمیز و محتوایی داشته باشید که به راحتی توسط ربات های جستجو ایندکس شوند و باعث بهبود رتبه سایت شما در نتایج جستجوی گوگل و سایر موتورهای جستجوی معروف شوید.

تگ “Rel=”nofollow

تگ “Rel=”nofollow را می توان با دستور زیر به کار برد:

<a href="https://fanabyte.com" rel="nofollow">Best Seo Ever!</a>

باید به تعداد تگ ها و صفاتی که در لینک ها استفاده می شود، توجه کرد. اما باید توجه داشت که موتورهای جستجو تقریباً همه لینک هایی که تگ ها و صفات زیادی دارند را نادیده می گیرند. تنها با استفاده از تگ “Rel=”nofollow” می توان این مشکل را حل کرد. با افزودن این تگ به لینک ها، به موتورهای جستجو گفته می شود که صاحب سایت نمی خواهد لینک مورد نظر به عنوان یک تاییدیه برای وب سایتش تفسیر شود.

صفت Nofollow در ترجمه حرف به حرفی به موتورهای جستجو دستور می دهد که لینک مورد نظر را دنبال نکنند، (اگرچه در برخی موارد ممکن است این لینک ها را نیز دنبال کنند.) استفاده از تگ nofollow به صاحبان وب سایت ها در جلوگیری از لینک های اسپم و دیدگاه های ناخواسته کمک می کند. با وجود اینکه لینک هایی با تگ nofollow توسط موتورهای جستجویی به صورت متفاوتی تفسیر می شوند، ولی همچنان نمی توانند به عنوان لینک های معمولی تلقی شوند.

آیا لینک های nofollow بد هستند؟

هر چند لینک‌های nofollow ارزشی مانند لینک‌های Follow ندارند، اما این لینک‌ها به‌عنوان بخشی طبیعی از پروفایل لینک و لینک بیلدینگ سایت‌ها شناخته می‌شوند. سایت‌هایی که دارای تعدادی لینک داخلی فراوان هستند، ممکن است تعدادی لینک nofollow نیز داشته باشند و این امر نیز مشکلی به نظر نمی‌رسد. در واقع، فاکتورهای رتبه‌بندی نشان می‌دهند که سایت‌هایی که رتبه بالاتری دارند، درصد بیشتری از لینک‌های دریافتی nofollow را دارند.

گوگل گوگل اعلام کرده است که در اکثر موارد، آنها لینک های nofollow را دنبال نمی کنند و این گونه لینک ها ارزشی برای رتبه بندی ندارند. استفاده از لینک های nofollow باعث می شود گوگل لینک هدف را از نمودار کلی سایت خارج کند و این لینک ها هیچ وزنی ندارند و به عنوان متن HTML تفسیر می شوند. با این حال، بیشتر صاحبان سایت ها بر این باورند که حتی یک لینک nofollow از سایتی با آتوریتی بالا می تواند به عنوان نشانه اعتماد و اعتبار تفسیر شود.

بینگ و یاهو در مورد بینگ که نتایج جستجو در یاهو را نیز فراهم می کند، باید گفت که این موتور جستجو اعلام کرده است که در نمودار لینک های خود، لینک های nofollow را قرار نمی دهد. با این حال، خزندگان می توانند از این لینک ها برای پیدا کردن صفحات جدید در یک سایت استفاده کنند. این موتور جستجو این لینک ها را دنبال می کند، اما برای محاسبات رتبه بندی خود از آن ها استفاده نمی کند.

استفاده از کلمات کلیدی و هدف گیری مخاطبان

همانطور که شما می دانید، کلمات کلیدی برای یافتن موضوع مورد نظر در جستجوهای وب ضروری هستند. این کلمات کلیدی به عنوان آجرهای سازنده موتورهای جستجو و زبان رسمی آنها بکار می روند. در واقع، علم و دانش جستجو و بازیابی اطلاعات (مانند گوگل) بر اساس کلمات کلیدی کار می کند. هنگامی که خزندگان موتورهای جستجو، محتوای یک سایت را برای ایندکس کردن می خواند، آنها به دنبال کلمات کلیدی موجود در آن هستند. برای این منظور، میلیون ها پایگاه داده کوچک وجود دارند که هرکدام بر روی یک کلمه کلیدی خاص تمرکز دارند تا بتوانند به موتورهای جستجو امکان بازیابی داده های مورد نیاز را در عرض چند ثانیه بدهند.

اگر قصد دارید که در صفحه ای از وبسایت شما برای واژۀ کیف در موتورهای جستجو رتبه ای کسب کنید، حتما باید این کلمه را در بخشی از محتوای صفحه وبسایت خود که ایندکس می شود به کار ببرید.

سلطه کلمات کلیدی

زمانی که کلمه کلیدی را برای جستجو وارد می‌کنیم، موتورهای جستجو به دنبال صفحاتی می‌گردند که از این عبارت در محتوای خود استفاده کرده‌اند و در نهایت اطلاعات را بازخوانی می‌کنند. تعیین کلمات کلیدی مناسب و استفاده درست از آن‌ها در محتوا می‌تواند به بهبود رتبه صفحات در نتایج جستجو کمک کند. همچنین، ترتیب کلمات، املا و تلفظ درست کلمات کلیدی می‌تواند اطلاعاتی اضافی را برای موتورهای جستجو فراهم کند تا بتوانند نتایج بهتری را به کاربران ارائه دهند.

موتور جستجو با بررسی کلمات کلیدی مورد استفاده در یک صفحه، ارتباط آن صفحه با کوئری جستجو شده را تعیین می کند. برای بهبود رتبه‌بندی صفحه، یکی از بهترین روش‌ها استفاده از کلمات کلیدی مورد نظر در عنوان، متن محتوا و متا داده صفحه است. با این کار، شانس رتبه‌بندی بالاتر در نتایج جستجو بهبود پیدا می‌کند.

با تمرکز بر روی کلمات کلیدی خاص، رقابت در نتایج جستجو کاهش پیدا می‌کند و احتمال رسیدن به رتبه‌های بالاتر در نتایج جستجو افزایش می‌یابد. در نمودار زیر، ارتباط بین یک واژه گسترده مانند کتاب با یک عنوان خاص مثل داستان دو شهر مقایسه شده است. برخلاف واژه‌های گسترده و پرکاربرد، نتایج به دست آمده برای یک واژه خاص، کمتر است. این نشان می‌دهد که واژه‌ها یا عبارت‌های خاص، رقابت کمتری در نتایج جستجو دارند.

استفاده نادرست از کلمات کلیدی

از زمان ظهور موتورهای جستجو، بعضی از افراد از کلمات کلیدی به نحوی استفاده می کنند که به شکل تقلبی نتایج جستجو را دستکاری می کنند. این فعالیت شامل استفاده بیش از حد از کلمات کلیدی (Keyword Stuffing) در متن، آدرس سایت، متا تگ ها و لینک ها می شود. بدبختانه، استفاده از این تاکتیک بیشتر به ضرر سایت شماست تا به سود آن.

در سالهای ابتدایی، موتورهای جستجو از کلمات کلیدی به عنوان دلیل اصلی برای ارتباط محتوا استفاده می کردند و به نحوه استفاده از این کلمات توجه خاصی نداشتند. اما در حال حاضر، این موتورها با استفاده از یادگیری ماشینی، بهتر می توانند شرایطی را که محتوای مشابه یا تکراری دارند را درک کنند، هرچند که قابلیت خواندن و درک دقیق متون را مانند انسان‌ها ندارند.

بهترین راه برای استفاده از کلمات کلیدی، استفاده طبیعی و استراتژیک از آنها است. اگر کلمه کلیدی شما “برج ایفل” است، بهترین راه برای جلب توجه مخاطبان، تولید محتوایی درباره برج ایفل، تاریخچه آن و هر آنچه که به برج ایفل مربوط است، است. با این حال، اگر سعی کنید به سادگی کلمه برج ایفل را در یک صفحه با متن غیر مرتبط قرار دهید، این به دلیل تکرار محتوا، نه تنها برای شما مفید نخواهد بود، بلکه برای رتبه بندی صفحه شما در موتورهای جستجو نیز ضرر خواهد داشت.

هدف استفاده از کلمات کلیدی، به دست آوردن رتبه بالا برای تمامی کلمات کلیدی نیست، بلکه هدف آن این است که برای کلمات کلیدی مرتبه بالا داشته باشید تا بتوانید خدماتی را در ارتباط با آنها ارائه دهید.

افسانه چگالی کلمات کلیدی

در مقاله دکتر ادل گارسیا «چگالی کلمات کلیدی» یک چرت و پرت کامل به ما نشان داد که چگالی کلمات کلیدی بخشی از الگوریتم رتبه بندی مدرن نیست. چنانچه ما دو سند، مثلاً D1 و D2، حاوی 1000 واژه (l = 1000) باشند و واژه مورد نظر 20 بار (tf = 20) تکرار شده باشد، پس نتایج بحث چگالی کلمات کلیدی دو سند چگالی کلیدواژه (KD) برابر با 100/20 یا همان 0.020 یکسان خواهد بود. حتی در صورتی که  Tf برابر با 10 و L برابر 500 باشد، باز هم نتایج یکسانی به دست می آید. بنابراین، تجزیه و تحلیل چگالی کلمات کلیدی نمی تواند در مورد مسائل دیگری اطلاعاتی به ما بدهد:

1. فاصله نسبی بین کلمات کلیدی در متن (نزدیکی و تقرب کلمات کلیدی)
2. جایی که کلمه مورد نظر در متن است (توزیع آن)
3. تکرار استناد بین کلمات
4. موضوع اصلی، موضوع و موضوعات فرعی متن

نتیجه گیری

تراکم کلمات کلیدی از محتوا، کیفیت، معناشناسی و ارتباط جدا است و ربطی به این موارد ندارد.

حالا سوالی که پیش میاد این است که چگالی (تراکم) کلمات کلیدی در یک متن عادی چگونه باید باشد؟ در پاسخ باید بگوییم که یک صفحه بهینه سازی شده برای عبارت Running Shoes را در نظر بگیرید. برای دریافت بهترین نتیجه باید این کلمه کلیدی به شکل زیر در صفحه شما بهینه سازی شود:

سئو داخلی سایت یا سئو On-Page

با استفاده از روش های بهینه سازی و هدف گیری از کلمات کلیدی، صفحات وب می توانند در رتبه بندی موتورهای جستجو بهترین عملکرد را از خود نشان دهند. فنابایت با تجربه های فراوانی در این زمینه، شما را به استفاده از کلمات کلیدی زیر در بهینه سازی صفحات وبتان توصیه می کند:

• در تگ عنوان حداقل یک بار از کلمه کلیدی خود استفاده کنید. همچنین بهتر است سعی کنید کلمه کلیدی را در ابتدای عبارت یا جمله قرار دهید تا خوانندگان به‌راحتی به آن دسترسی پیدا کنند.
• کلمه کلیدی خود را بهتر است در نزدیکی بالای صفحه قرار دهید.
• حداقل دو یا سه مرتبه از اصطلاحات مشابه به جای کلمه کلیدی خود در متن استفاده کنید. در صورتی که متن شما بلند است، شما می توانید از تعداد بیشتری از این اصطلاحات استفاده کنید، اما تجربه نشان داده است که تعداد بیشتر تاثیر زیادی بر روی رتبه بندی ندارد.
• در صورتی که می‌خواهید محتوای خود را در وب جستجو کنید، بهتر است حداقل یک بار از کلمه کلیدی مرتبط با محتوای خود در تگ Alt هر تصویر استفاده کنید. با این کار، علاوه بر جستجوی متن، تصاویر شما نیز در جستجوهای مرتبط با کلمات کلیدی، به خوبی قابل دسترس خواهند بود و به طور تدریجی باعث افزایش ترافیک سایت شما خواهد شد. 
• کلمه کلیدی خود را حداقل یک بار در آدرس صفحه (URL) استفاده کنید. مقاله «نکات مهم برای بهینه سازی URL سایت» به شما کمک می کند که در این مورد بیشتر بدانید.
• می‌توانید با قرار دادن کلمه کلیدی خود حداقل یک بار در تگ توضیحات متا، به رتبه بندی صفحه خود کمک کنید. اگرچه تگ توضیحات متا برای رتبه بندی توسط موتورهای جستجو به کار نمی‌رود، اما باعث افزایش کلیک‌های صفحه شما در نتایج جستجو می‌شود. به همین خاطر، تگ توضیحات متا به عنوان یک ریچ اسنیپت استفاده می‌شود که موتورهای جستجو آن را برای نمایش در نتایج جستجو استفاده می‌کنند.

به طور کلی، تلاش کنید در انکر تکست هایی که به صفحات دیگر سایت شما اشاره دارند، از کلمات کلیدی خود استفاده نکنید تا از تکرار محتوا جلوگیری شود. این مشکل به عنوان Keyword Cannibalization شناخته می‌شود.

تگ عنوان

عنصر عنوان در یک صفحه بسیار مهم است؛ این عنوان باید توصیف دقیق و با هوشمندی از محتوای صفحه باشد. این کار به منظور بهینه‌سازی موتورهای جستجو و بهبود تجربه کاربری انجام می‌شود. از آنجایی که تگ عنوان بسیار مهم برای بهینه‌سازی سایت در موتورهای جستجو است، با استفاده از تمرینات مناسب، می‌توانید تگ عنوانی را بهینه کنید که به بهبود رتبه سایت شما در موتورهای جستجو کمک می‌کند.

توصیه‌هایی که در ادامه می‌بینید، مراحل ضروری برای بهینه‌سازی تگ عنوان برای موتورهای جستجو را شرح می‌دهند:

در مورد طول تگ عنوان خود هوشیار باشید

به یاد داشته باشید که موتورهای جستجو تنها 65 تا 75 کاراکتر اول تگ عنوان را در نتایج جستجو نشان می‌دهند و در صورتی که عنوان صفحه طولانی تر باشد، از “…” استفاده می‌کنند. همچنین، این قانون کلی برای بیشتر شبکه‌های اجتماعی نیز صدق می‌کند. بنابراین، اگر می‌خواهید تگ عنوان مناسبی داشته باشید، در انتخاب تگ عنوان خود دقت کنید. البته، اگر کلمات کلیدی متعددی را می‌خواهید هدف قرار دهید و وجود آن‌ها در تگ عنوان برای رتبه‌بندی ضروری است، می‌توانید عنوان خود را طولانی‌تر انتخاب کنید.

کلمات کلیدی مهم را در ابتدای تگ عنوان قرار دهید

در جهت بهینه‌سازی رتبه‌بندی سایت شما، باید توجه داشت که اگر کلمات کلیدی شما در ابتدای تگ عنوان قرار گیرند، احتمالا برای کاربران جذاب‌تر خواهند بود.

برندینگ را در تگ عنوان خود قرار دهید

برای افزایش آگاهی از برند خود و ایجاد نرخ کلیک بیشتر در موتورهای جستجو، توصیه می‌شود تگ عنوان های خود را با نام برندتان به پایان برسانید. در برخی موارد، قرار دادن نام برند در ابتدای تگ عنوان می‌تواند معنادار باشد، زیرا کلمات موجود در ابتدای تگ عنوان وزن و ارزش بیشتری دارند. با این حال، در انتخاب عبارات و کلمات کلیدی برای استفاده در این موقعیت، به دقت و هوشیاری بیشتری نیاز است.

خوانا بودن و تاثیرات احساسی و عاطفی تگ عنوان را در نظر بگیرید

بهترین راه برای جذب بیشتر بازدیدکننده ها و جلب توجه موتورهای جستجو، استفاده از تگ عنوان مناسب و جذاب است. این تگ باید با توجه به محتوای صفحه، توصیفی دقیق و جذاب باشد تا حس مثبتی را به بازدیدکننده القا کند. در این راستا، بهینه سازی کلمات کلیدی و به کارگیری استراتژی های مختلف سئو می تواند در جلب توجه موتورهای جستجو و حضور در صفحات اول آنها موثر باشد. بنابراین، باید به این نکته توجه داشت که سئو نه تنها درباره بهینه سازی سایت است، بلکه به تجربه کاربری نیز مرتبط است.

متا تگ

متا تگ ها برای اطلاعاتی که درباره محتوای وب سایت ها ارائه می شود، به عنوان فیلتر استفاده می شوند. چند مورد از متا تگ های شناخته شده عبارتند از:

متا تگ کنترل ربات های جستجو

می توانید با استفاده از متا تگ کنترل ربات های جستجو، فعالیت خزنده های موتورهای جستجو را در صفحات مختلف سایت خود کنترل کنید. روش های مختلفی برای استفاده از این متا تگ ها برای کنترل رفتار موتورهای جستجو وجود دارد:

• index/noindex به موتورهای جستجو گفته میشود که صفحه مورد نظر را باید در کنار صفحات دیگر سایت شما بخشی از جستجویشان کنند یا خیر. اگر شما گزینه “Noindex” را انتخاب کنید، صفحه مورد نظر در نتایج جستجوی موتورهای جستجو ایندکس نخواهد شد. این در حالی است که موتورهای جستجو به طور پیش فرض تمام صفحات سایت شما را به عنوان بخشی از جستجوهای خود در نظر می‌گیرند. بنابراین، استفاده از مقدار “Index” به طور کلی غیرضروری است.
• follow/nofollow به موتورهای جستجوی اینترنت گفته می‌شود که آیا باید لینک‌های موجود در یک صفحه را پیگیری کنند یا خیر. در صورتی که گزینه Nofollow را انتخاب کنید، موتورهای جستجو پس از پیدا کردن لینک، آن را نادیده می‌گیرند. اما به طور پیش‌فرض، همه صفحات تگ Follow را دارند و موتورهای جستجو می‌توانند لینک‌های موجود در آن‌ها را پیگیری کنند.
• noarchive به طور کلی، تلاش برای جلوگیری از تولید محتوای تکراری می تواند به مانع از ایجاد نسخه های کَش شده توسط موتورهای جستجو تبدیل شود. به طور پیش فرض، موتورهای جستجو نسخه های آشکار از تمامی صفحات را که در ایندکس آنها قرار دارند، نگه می‌دارند.
• nosnippet به موتورهای جستجو اطلاع داده می‌شود که در نمایش نتایج جستجو، باید از تکرار محتوای توصیفی در کنار عنوان صفحه و URL خودداری کنند.
• noodp/noydir تگ های خاصی هستند که با استفاده از آنها به موتورهای جستجو اطلاع داد میشود که اسنیپت های توصیفی در مورد صفحه را از منابعی مانند DMOZ یا یاهو نباید تکرار شوند.

تگ توضیحات متا

توضیحات متا به عنوان خلاصه ای از محتوای صفحه استفاده می شود ولی برای جستجوگرها به منظور رتبه بندی استفاده نمی شود. با این حال، این توضیحات اولین منبعی هستند که در زیر لینک ها در صفحات نتایج جستجو نمایش داده می شوند. به همین دلیل، این مهم است که توضیحات متا را با دقت و شفافیت بیشتری بنویسیم.

توضیحات متا به عنوان یک متن تبلیغاتی بسیار مهم در بازاریابی موتورهای جستجو هستند. برای جلب توجه بازدید کنندگان، لازم است این توضیحات قانع کننده و جذاب باشند. بنابراین، استفاده از کلمات کلیدی مهم در این توضیحات و ایجاد یک محتوای جذاب و منحصر به فرد می تواند نرخ کلیک بالاتری را از صفحه نتایج به دست آورد. در نتیجه، توجه به این نکته بسیار مهم است که توضیحات متا نباید به صورت تکراری باشند و باید به شکلی خلاقانه با استفاده از کلمات کلیدی مهم و محتوای جذاب ایجاد شوند.

توضیحات متا باید منحصر به فرد باشد، اما برای جلب توجه موتورهای جستجو، باید به این نکته توجه شود که طول آن‌ها باید کمتر از 160 کاراکتر باشد. به همین منظور، استفاده از محدوده مناسب در تعریف توضیحات متا، بسیار هوشمندانه خواهد بود و از تکرار محتوای مشابه جلوگیری می‌کند.

با عدم وجود توضیحات متا، موتورهای جستجو مجبور به استخراج اسنیپت جستجویی از دیگر عناصر موجود در صفحه هستند. این روش به عنوان یک تاکتیک قابل قبول برای صفحاتی است که به موضوعات و کلمات کلیدی مختلفی پرداخته اند، شناخته می شود.

مواردی که همانند متا تگ ها مهم نیستند

کلمات کلیدی متا: باید توجه داشت که تگ کلمات کلیدی متا در گذشته برای بهینه سازی سایت ارزشمند بوده است، اما در حال حاضر ارزش آن کاهش یافته است و دیگر بهینه سازی سایت را مهم نمی‌دانیم.

Meta Refresh, Meta Revisit-after, Meta Content-type و دیگر تگ های مرتبط: می‌توان از اینگونه تگ‌های متا برای بهبود رتبه‌بندی سایت در موتورهای جستجو استفاده کرد، اما اهمیت آن‌ها در این فرایند کمتر است و احتمال تکرار محتوا وجود دارد.

ساختار آدرس سایت

آدرس‌های صفحات وب سایت، از نظر موتورهای جستجو ارزش زیادی دارند. این آدرس‌ها در چندین موقعیت مهم مثل صفحه نتایج جستجو، بارگیری صفحات وب، و … ظاهر می‌شوند:

استفاده صحیح از آدرس‌ها می‌تواند تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر روی نرخ کلیک و دیده شدن سایت داشته باشد، زیرا موتورهای جستجو آنها را در نتایج جستجو نمایش می‌دهند. همچنین، این آدرس‌ها برای رتبه‌بندی صفحات استفاده می‌شوند و آدرس‌هایی که شامل کوئری‌های جستجویی هستند، در کل عملکرد بهتری نسبت به سایر آدرس‌ها دارند.

درسته که آدرس های سایت در نوار آدرس مرورگرها نمایش داده می‌شوند و اگرچه این موضوع تاثیر چندانی بر روی موتورهای جستجو ندارد، اما ساختار URL نامناسب می‌تواند تجربه کاربری را تحت تاثیر قرار دهد و به صورت کلی، مشکلاتی را در بر داشته باشد. به همین دلیل، توصیه می‌شود تا در طراحی سایت، به دقت به ساختار URL ها توجه شود.

از آدرسی که در بالا ذکر شده به عنوان انکر تکست استفاده شده است که به یک سایت مرجع اشاره دارد. بنابراین، تولید یک URL مفید و کاربردی می‌تواند تاثیر مثبتی بر روی بهینه سازی موتورهای جستجو داشته باشد.

راهنمای ساخت URL

همدلی خود را به کار بگیرید

بهتر است خودتان را به جای کاربر قرار دهید و به آدرس سایت و صفحات خود نگاه کنید. اگر می‌توانید به راحتی آدرس موجود را بخوانید و محتوای آن را حدس بزنید، نشان دهنده این است که URL شما توصیفی است. البته نیازی نیست که تمام جزئیات را در آدرس خود استفاده کنید، اما سعی کنید موضوع محتوای خود را با استفاده از آن در اختیار کاربران قرار دهید.

آدرس های سایت تان هر چه کوتاه تر باشند، بهتر است

هنگامی که از URL های توصیفی استفاده می کنید، مهم است که طول آنها را کوتاه نگه دارید تا در نتایج جستجو به طور کامل نمایش داده شوند. این باعث می شود که آدرس صفحه به راحتی به خاطر سپاری و کپی کردن در دسترس باشد. بنابراین، کاهش طول URL ها می تواند بسیار مفید باشد.

استفاده از کلمه کلیدی در آدرس سایت مهم است

اگر می‌خواهید کلمه کلیدی خاصی را در صفحه خود هدف قرار دهید، حتماً باید آن را در آدرس صفحه قرار دهید. با این حال، بهتر است به خاطر داشته باشید که استفاده بیش از حد از کلمات کلیدی برای بهبود سئو سایت شما مفید نیست و ممکن است تاثیر معکوسی داشته باشد. بهتر است از کلمات کلیدی به طور معقول استفاده کرده و محتوای مفید و اصیلی را برای کاربران خود فراهم کنید.

از نسخه استاتیک استفاده کنید

یکی از بهترین روش ها برای بهبود SEO سایت، استفاده از URL های سئو شده است. همانطور که می دانید، URL هایی که برای انسان قابل خواندن هستند و هیچ پارامتر، عدد یا نشانه اضافی ندارند، برای استفاده در سئو بهتر هستند. برای ایجاد این نوع URL ها، می توانید از فناوری هایی همچون mod_rewrite برای آپاچی و ISAPI_rewrite برای مایکروسافت استفاده کنید. با استفاده از این فناوری ها، آدرس پویای شما به یک نسخه استاتیک و قابل خواندن تبدیل می شود که برای SEO مناسب است.

حتی یک پارامتر بی ربط در آدرس صفحه ممکن است منجر به کاهش رتبه بندی صفحه شود، بنابراین لازم است در آدرس صفحات خود از پارامترهای بی ربط استفاده نکنید.

از خط فاصله برای جدا کردن کلمات استفاده کنید

همه اپلیکیشن های وب قابلیت شناسایی جداکننده هایی مثل به علاوه (+) یا فاصله (20%) را شناسایی کنند؛ بنابراین بهتر است از کاراکتر خط فاصله (-) برای جدا کردن کلمات در آدرس صفحات استفاده کنید. این کار بهبود رتبه بندی صفحات شما را نیز به دنبال دارد.

نسخه های نامتعارف و تکراری محتوا

یکی از مسائلی که ممکن است هر سایتی با آن مواجه شود، محتوای تکراری است. در چند سال اخیر، موتورهای جستجو شروع به جریمه کردن صفحاتی کرده اند که محتوای ضعیف یا تکراری دارند و این صفحات رتبه کمتری در نتایج جستجو خواهند داشت.

به موضوع متعارف سازی یا Canonicalization، زمانی اشاره می‌شود که چندین نسخه تکراری از یک محتوا در آدرس‌های مختلف قرار دارند. این مشکل در سیستم‌های مدیریت محتوا بسیار شایع است، به عنوان مثال یک صفحه ممکن است در نسخه‌های مختلفی برای چاپ، نمایش روی تلفن همراه و یا دستگاه‌های دیگر موجود باشد. این موضوع برای موتور‌های جستجوی اینترنتی مشکل‌ساز است، زیرا به تعداد نسخه‌های مختلف محتوا، رتبه‌بندی می‌دهند. بنابراین، معرفی نسخه اصلی و متعارف شده محتوا برای بهینه‌سازی سئو و رتبه‌بندی صفحات وب بسیار حیاتی است.

برای اینکه سایت شما در موتورهای جستجو بهتر دیده شود، باید از تولید محتوای تکراری خودداری کنید. موتورهای جستجو به دنبال محتوای جذاب و منحصر به فرد هستند و به همین دلیل، انتخاب محتوایی که نسخه اصلی آن باشد، می تواند به شما کمک کند تا در رتبه بندی بهتری برای سایت خود داشته باشید. بنابراین، بهتر است برای جلوگیری از تکراری بودن محتوا، در ابتدا از مطالب مشابه استفاده کرد و سپس با تغییراتی کوچک آنها را به شکلی منحصر به فرد به روز کنید.

متعارف سازی یا Canonicalization فعالیتی است که در آن محتوای شما به گونه ای سازماندهی می شود که هر محتوای منحصر بفردی تنها و تنها یک URL داشته باشد. اگر نسخه های متعددی از یک محتوا را بر روی سایت خود داشته باشید، ممکن است به مشکلی که در تصویر زیر وجود دارد برخورد کنیم. در تصویر زیر نمی دانیم که الماس اصلی کدام است.

متعارف سازی یا Canonicalization یک فرایند است که در آن محتوای سایت شما به گونه‌ای سازماندهی می‌شود که هر محتوای منحصر به فرد تنها یک URL داشته باشد. اگر شما چندین نسخه از یک محتوا را در سایت خود داشته باشید، ممکن است با مشکلی مانند تصویر بالا مواجه شوید و نتوانید بفهمید کدام نسخه از محتوا اصلی (در تصویر زیر منظور الماس است) است.

در صورتی که مایل به جلوگیری از تکرار محتوا هستید، به جای استفاده از کد Redirect 310، می توانید با ارجاع به یک مسیر جدید، یک صفحه با سیگنال قوی را ایجاد کنید، به عنوان جایگزینی برای صفحات تکراری.

وقتی صفحات مختلف با پتانسیل رتبه‌بندی مشابه در یک صفحه واحد قرار می‌گیرند، این به جای رقابت باعث ایجاد سیگنال مرتبط بودن قوی‌تری می‌شود. در نتیجه، این امر می‌تواند تاثیرات مثبتی بر روی رتبه‌بندی شما در موتورهای جستجو داشته باشد.

برای بهبود این شرایط از تگ Canonical استفاده کنید

یکی از روش هایی که برای جلوگیری از ایجاد محتوای تکراری در سایت می توان از آن استفاده کرد، استفاده از تگ “Rel=canonical” است. این گزینه در وب سایت های مختلف نیز قابل استفاده است. برای جلوگیری از تکرار محتوا، از تگ Canonical در صفحاتی استفاده کنید که حاوی متن تکراری هستند. هدف از این تگ، اشاره به آدرس اصلی یا آدرس مستر است که شما می خواهید برای آن رتبه بندی داشته باشید.

فرض کنید ما در یک صفحه ای تگ زیر را استفاده میکنیم:

<link rel="canonical" href="https://fanabyte.com/tutorials"/>

حالا این تگ به موتورهای جستجو می گوید که صفحه موردنظر باید به عنوان کپی از آدرس https://fanabyte.com/tutorials در نظر گرفته شود و تمام محتوا و لینک های موجود در آن به این آدرس (آدرس قرار داده شده در تگ) اشاره کند.

از نظر سئو، تگ Canonical URL به نوعی مشابه ریدایرکت 301 عمل می کند. به طور کلی، این تگ به موتورهای جستجو اطلاع می دهد که صفحات متعدد باید به عنوان یک صفحه در نظر گرفته شوند، اما با این تفاوت که بازدیدکننده را به یک آدرس جدید هدایت نمی کند. به این صورت، تگ Canonical URL می تواند به بهبود سئوی صفحات و جلوگیری از تکرار محتوای صفحات کمک کند.

ریچ اسنیپت

آیا تا به حال در موتورهای جستجوی اینترنتی، بخشی با رتبه‌بندی پنج ستاره در زیر نتایج جستجو دیده‌اید؟ این اطلاعات از طریق ریچ اسنیپت‌هایی که در صفحات وب تعبیه شده‌اند، به دست می‌آیند. ریچ اسنیپت‌ها، داده‌های ساختار یافته‌ای هستند که به وبمسترها اجازه می‌دهند تا محتوای خود را به گونه‌ای نشانه‌گذاری کنند که اطلاعات مشخصی را برای موتورهای جستجو فراهم کنند.

هنگامی که محتوای وب سایت شما دارای ریچ اسنیپت ها و داده های ساختار یافته است، می توانید به راحتی به موتورهای جستجو نشان دهید که این محتوا چه نوع اطلاعاتی دارد. با استفاده از این داده ها، می توانید به کاربران پیشنهادهای بهتری ارائه دهید و همچنین به موتورهای جستجو کمک کنید تا محتوای شما را بهتر درک کنند.

در حالیکه استفاده از ریچ اسنیپت ها و داده های ساختار یافته برای سیستم های مورد پسند موتورهای جستجو الزامی نیست، اما این روش به سرعت در حال توسعه و گسترش است. شما می توانید از سایت Schema.org استفاده کنید تا نشانه هایی را که نوع محتوا را برای موتورهای جستجو شفاف تر می کنند، به محتوای خود اضافه کنید.

با استفاده از داده های ساختار یافته، موتورهای جستجو می توانند به راحتی به اطلاعاتی مانند امتیاز کاربران به یک محصول، تصویر پروفابل و … دسترسی پیدا کنند و این اطلاعات را در نتایج جستجو نمایش دهند. بنابراین، استفاده از داده های ساختار یافته می تواند بهبود قابل توجهی در رتبه بندی وب سایت شما در نتایج جستجوی موتورهای جستجو ایجاد کند.

بی پرده با ریچ اسنیپت!

به فرض بگیرید که می‌خواهید در وبلاگ خود یک کنفرانس درباره بهینه‌سازی موتورهای جستجو (SEO) برگزار کنید. در یک کد HTML معمولی، کدهای شما شبیه به کدهای زیر خواهد بود:

<div>
</SEO Conference<br
</Learn about SEO from experts in the field.<br
</Event date:<br
May 8, 6:33pm
<div/>

حال با استفاده از سازماندهی داده ها، می توانید به موتورهای جستجو اطلاعات منحصر به فردی ارائه دهید. نتیجه نهایی مشابه کد زیر خواهد بود:

<div itemscope itemtype="http://schema.org/Event">
<div itemprop="name">SEO Conference</div>
<span itemprop="description">Learn about SEO from experts in the field.</span>
Event date:
<time itemprop="startDate" datetime="2022-05-08T19:30">May 8, 6:36pm</time>
</div>

سارقان محتوا  چگونه رتبه شما را می دزدند؟

متاسفانه، در شبکه جهانی اینترنت وب سایت هایی وجود دارند که به دنبال کسب ترافیک و رتبه بندی بهتر در موتورهای جستجو، از محتوای دیگران کپی می کنند و آن را در دامنه خود منتشر می کنند. این کار با نام Scraping شناخته می شود. افرادی که این کار را انجام می دهند، با قوانین موجود آشنا هستند و به کمک آنها می توانند رتبه بهتری در موتورهای جستجو کسب کنند. اما بهترین راه برای رتبه بندی و کسب ترافیک، ایجاد محتوای بهتر و متفاوت است.

هنگامی که شما محتواهایی را در قالب های مختلفی مانند CSS یا XML به اشتراک می گذارید، باید اطمینان حاصل کنید که وبلاگ ها و سرویس های پیگیری بزرگ مانند گوگل و یاهو را پینگ کرده اید. در صورتی که از یک نرم افزار انتشار سفارشی استفاده می کنید، می توانید از توسعه دهندگان کمک بگیرید تا پینگ خودکار را در هنگام انتشار محتواهای شما فعال کنند.

در مرحله بعدی تلاش کنید از ویژگی‌های افراد دیگر علیه خودشان استفاده کنید. اکثر افرادی که از محتوای دیگران استفاده می کنند، آن را بدون ویرایش و با تغییرات کم منتشر می کنند. بنابراین با درج لینک به سایت خود در متن محتوا، می توانید از این فرصت به نفع خود استفاده کنید. برای این کار، نیاز به لینک‌های مرتبط در ساختار لینک دهی داخلی خود دارید. در نتیجه، از کد زیر استفاده کنید و به صفحه اصلی سایت خود لینک دهید. به جای لینکی شبیه به زیر، از لینک صفحه اصلی سایت خود استفاده کنید:

<a href="../">Home Page</a>

از لینکی مانند زیر استفاده کنید:

<a href="https://fanabyte.com">Home Page</a>

در این حالت محتوای کپی شده حاوی لینکی به سایت شما خواهد بود.

روش‌های پیشرفته‌تری برای مقابله با دزدی محتوا وجود دارد، اما هیچ کدام از آن‌ها کاملاً شما را مصون نمی‌کنند. هرچقدر سایت شما محبوب و پربازدید باشد، احتمال کپی کردن محتوا و انتشار دوباره آن بیشتر خواهد شد.

بیشتر اوقات، شما می توانید به این موضوع چشم پوشی کنید. با این حال، اگر به هر دلیلی متوجه شدید که افرادی محتوای شما را کپی کرده و باعث کاهش ترافیک و رتبه بندی شما شده اند، می توانید از یک فرایند قانونی به نام DMCA استفاده کنید.

امیدواریم که این مطلب موفق شده باشد، نحوه ساخت سایت با توجه به موتورهای جستجو و سئو را به خوبی توضیح دهد و نکات مهم آن را مطرح کند. اگر در زمینه یادگیری سئو با مشکلی مواجه شده‌اید، من به شما کمک خواهم کرد.