یکی از قوانین اصلی ثبت دامنههای ملی ایران، ساخت شناسه کاربری (نیک هندل) در وبسایت ایرنیک برای ثبت دامنههای ملی و زیردامنه های آن (دامنه IR.) است. مدیریت تمامی دامنههای ملی ایران برعهده «IRNIC» (کارگزار ثبت دامنههای ملی) میباشد. ثبت دامنه ملی قوانین خاص خود را دارد که حتما تمامی افراد متقاضی ثبت دامنه باید آن را رعایت کنند. سامانه ایرنیک میتواند براساس پاسخ هایتان درخواستهای شما را تایید یا رد کند. البته لازم است بگوییم که انجام این اصلا پیچیدگی زیادی ندارد؛ چون تنها باید به وبسایت ایرنیک به نشانی اینترنتی «nic.ir» مراجعه و نسبت به ساخت شناسه کاربری اقدام کنید، و پس از ثبت نام و دریافت نیک هندل خود میتوانید دامنه IR. موردنظرتان را در همانجا یا از طریق یکی از نمایندههای مورد تأیید ایرنیک ثبت کنید (البته برای ثبت دامنه توسط نمایندگان حتما باید شناسه ایرنیک یا به عبارت دیگر همان نیک هندل را به نماینده دهید تا دامنه برای شما ثبت گردد). در ادامه مقاله چنانچه قصد ساخت شناسه کاربری ایرنیک و ثبت دامنه IR. دارید، میتوانید آموزش ساخت شناسه و ثبت دامنه را مشاهده نمایید.
ایرنیک چیست؟
ثبت کردن دامنههای ملی ایران مثل دامنه IR. مانند دیگر دامنههای BIZ. و ORG. و COM. قوانین اختصاصی خود را دارند و شخص متقاضی ثبت دامنه بدون رعایت حتی یکی از آن قوانین نمیتواند دامنه ملی آی آر مورد نظرش را خریداری کند. ایرنیک مرکز ثبت دامنه های ملی ایران است که زیر نظر مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات تهران یا همان پژوهشگاه دانش های بنیادین ایران فعالیت میکند. در سامانه این مرکز، کاربران میتوانند با ثبت شناسه ایرنیک (نیک هندل Nic Handle) مالکیت دامنه ملی موردنظر را به نام خود ثبت کنند. بدون انجام این کار و نداشتن شناسه کاربری ایرنیک، امکان ثبت و خرید دامنه IR. برای کاربران ایرانی و خارجی وجود نخواهد داشت.
شناسه ایرنیک (Nic Handle) چیست؟
نیک هندل یا شناسه ایرنیک شناسهای است که برای هر شخصی کاملا منحصربهفرد است و از این شناسه میتواند برای ثبت دامنههای ملی ایرانی با پسوند «IR.»، «.ایران»، «id.ir.» و… استفاده کند. پس از دریافت نیک هندل، شناسهای هویتی مختص خود را خواهید داشت که با ارائه این شناسه به سامانه ایرنیک یا نمایندههای مورد تأییدش، به راحتی میتوانید دامنه IR. برای خود را تهیه کنید. پس، با انجام این کار مالکیت کامل دامین مورد نظر و البته آزاد برای ثبت را در اختیار شما قرار میگیرد.
برای دریافت نیک هندل در ایرنیک، مدارکی هویتی مورد نیاز است که ارسال آنها الزامی است زیرا هویتتان با آن ها تایید میشود. ساخت شناسه کاربری ایرنیک کار خیلی سادهای است؛ چون تنها کافیست وارد وبسایت سامانه ایرنیک به نشانی اینترنتی «www.nic.ir» شوید و سپس مراحل ساخت شناسه کاربری خود را ادامه دهید. شناسه ایرنیک (نیک هندل)، ترکیبی از حرف اول نام و نامخانوادگی (به صورت انگلیسی) مالک حساب و شماره ثبت نام شده یا یک عدد تصادفی در سامانه ایرنیک است و در آخر آن عبارت -irnic قرار میگیرد. به عنوان مثال، شناسه کاربری فنابایت «mm6172-irnic» است. فرمت شناسه های ایرنیک به این صورت است:
حرف ابتدای نام انگلیسی + حرف ابتدای نام خانوادگی انگلیسی + اعداد تصادفی + خطتیره (-) + عبارت irnic
آیا همه میتوانند شناسه ایرنیک دریافت کنند؟
همهی افراد حقیقی و حقوقی به راحتی با ارائه مدارک درخواست شده و دریافت تأییدیه از سامانه ایرنیک، میتوانند مالکیت دامنه مورد نظرشان را در اختیار بگیرند. به عنوان مثال، مؤسسات آموزشی و دانشگاهها باید مدارک و مستندات آن مؤسسه یا دانشگاه را ارائه دهند، سپس میتوانند شناسه کاربری منحصربهفرد (نیک هندل) خود را دریافت کنند. همچنان این امکان ثبت برای اشخاص حقیقی هم وجود دارد و افراد حقیقی باید با توجه به نام انتخابی برای دامنه مورد نظرشان، هویتشان را از طریق ارائه مدارک مورد تأیید ایرنیک احراز کنند.
برای انجام این کار، بعد از رزرو دامنه به آنها یک فرصتی ۱۰ روزه داده میشود تا در این زمان با ارسال مدارک هویتیشان، بتوانند مالکیت دامنه را بر عهده بگیرند. در صورت تایید نکردن هویت و دریافت نکردن شناسه کاربری از ایرنیک، آنان مالکیت دامنه را از دست میدهند و دامنه یا دامنه های رزرو شده آنها آزاد میشود. پس با این تفاسیر ، کاربران دیگر میتوانند دامنه آنان را ثبت و خریداری کنند. ساخت شناسه ایرنیک (نیک هندل) بدون هزینه و رایگان است و تنها با وارد کردن اطلاعات هویتی صحیح و غیر تکرای ساخته میشود (منظور از غیر تکراری یعنی اینکه یک کاربر نمیتواند با یک مشخصات چند شناسه کاربری دریافت کند).
بررسی آزاد بودن دامنه
برای بررسی آزاد بودن دامنه مورد نظر خود به راحتی میتوانید از طریق صفحه «بررسی آزاد بودن دامنه» اقدام کنید، در صفحه مورد نظر کافیست در بخش مربوطه دامنه موردنظر خود را به همراه پسوند دامنه وارد کنید و بر روی دکمه بررسی دامنه کلیک نمایید و چند لحظه صبر کنید تا نتیجه بررسی برای شما نمایش داده شود.
آموزش ثبت نام در سامانه ایرنیک
برای ایجاد حساب کاربری در وبسایت ایرنیک، ابتدا باید به آدرس اینترنتی «www.nic.ir» بروید. در صفحه اصلی وبسایت ایرنیک، میتوانید اطلاعات مختلفی را ببینید. چنانچه حساب کاربری قبلا دارید میتوانید از قسمت بالا سمت چپ بر روی، «مشخصههای شناسه» کلیک و «ورود» را انتخاب کنید با وارد کردن مشخصات حساب کاربری خود وارد آن شوید. ولی اگر تا کنون حساب کاربری نداشته اید، میتوانید از قسمت بالا سمت چپ بر روی، «مشخصههای شناسه» کلیک و «ساختن شناسه کاربری» را انتخاب کنید. سپس وارد صفحه ساخت شناسه کاربری ایرنیک خواهید شد.

ساخت حساب کاربری در ایرنیک
ساخت حساب کاربری ایرنیک (نیک هندل) بر اساس اهداف مختلف دارای انواع متفاوتی است که به صورت کلی میتوانیم به موارد زیر اشاره کرد:
شخص حقیقی
حساب کاربری شخص حقیقی همانطور که از اسمش گویاست، مختص افرادی است که هیچ وابستگی به سازمان و نهادی ندارند. پس، اگر میخواهید تحت عنوان یک شخص عادی، وبسایت شخصی یا کسبوکار شخصیتان را در دنیای وب راه اندازی کنید و دامنه موردظرتان را انتخاب و ثبت کنید، انتخاب این نوع حساب کاربری مناسب شما میباشد. برای حساب کاربری شخص حقیقی امکان ثبت دامنه هایی با پسوند های زیر فراهم است:
- ir.
- .ایران
- id.ir.

شرکت، مؤسسه یا نهاد غیردولتی
این حساب کاربری مناسب شرکت، موسسه یا نهاد غیردولتی دارای شماره ثبتی است که قصد دارند دامنه ای به غیر از دامین «ir.» ثبت نمایند. برای حساب کاربری شرکت، مؤسسه یا نهاد غیردولتی امکان ثبت دامنه هایی با پسوند های زیر فراهم است:
- ir.
- .ایران
- co.ir.
- org.ir.
- net.ir.

وزارتخانه، سازمان یا شرکت دولتی
این حساب کاربری مناسب شرکت ها، وزارتخانه ها و سازمان های دولتی وابسته به قوای سهگانه است که باید هویت آنها برای ثبت دامنه احراز شود. برای حساب کاربری وزارتخانه، سازمان یا شرکت دولتی امکان ثبت دامنه هایی با پسوند های زیر فراهم است:
- ir.
- .ایران
- gov.ir.
- co.ir.

مرکز آموزشی و پژوهشی
این حساب کاربری مناسب سازمانها و مراکز آموزشی و پژوهشی، دانشگاهی و کلیه اشخاصی که از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجوز دارند. نیز پسوندهای منحصربهفرد و مخصوصی وجود دارد. مثلا، سازمانهای دانشگاهی و آموزشی از پسوند «ac.ir.» و مدارس از پسوند «sch.ir.» استفاده میکنند. برای حساب کاربری مرکز آموزشی و پژوهشی امکان ثبت دامنه هایی با پسوند های زیر فراهم است:
- ir.
- .ایران
- sch.ir.
- ac.ir.
- org.ir.

شناسهی محدود
این حساب کاربری مناسب صاحبان مشاغل هاستینگ و فروش دامنه است که علاوهبر درخواست ثبت دامنه، بتوانند به عنوان رابط مالی و فنی دامنهها نیز فعالیت داشته باشند. بنابراین، این حساب تنها مناسب افرادی میباشد که قصد دارند تنها برای دیگران ثبت دامین انجام دهند و یا رابط مالی و فنی دامنهها باشند (یعنی هزینه های تمدید و خرید و تغیر نیم سرورها را انجام دهند).

مراحل ساخت شناسه کاربری در ایرنیک
اکنون که با انواع حساب های کاربری آشنا شدید، باتوجه نیاز و کاربری خود، یکی از آنها را انتخاب کنید. برای انجام این کار، در صفحه ساختن شناسه کاربری در ایرنیک بر روی یکی از گزینههای «تکمیل فرم و دریافت شناسه» کلیک کنید. پیشنهاد میکنیم به منظور ساخت شناسه کاربری در ایرنیک، حتماً به قوانین ایرنیک دقت نمایید؛ چون ممکن است بعدا با مشکلاتی روبهرو شوید که حل کردن آنها نیازمند صرف زمان و انرژی زیادی باشد. در ادامه، به عنوان مثال باهم یک حساب کاربری شخص حقیقی خواهیم ساخت تا بهتر با روند ایجاد حساب کاربری و دریافت نیک هندل در ایرنیک آشنا شوید.
۱. در بخش ساختن شناسه کاربری قسمت شخص حقیقی، بر روی «تکمیل فرم و دریافت شناسه» کلیک کنید.

۲. در این قسمت، باید اطلاعات هویتی از قبیل نام و نام خانوادگی خود را به صورتی فارسی و انگلیسی و دیگر اطلاعات مثل کد ملی یا گذرنامه، آدرس محل سکونت، ایمیل، تلفن ثابت، موبایل و رابطهای مجاز را بهطور کامل و صحیح وارد کنید. توجه داشته باشید که فیلدهای دارای علامت * ضروری بوده و در صورت وارد نکردن اطلاعات این بخش ها امکان ادامه فرآیند برایتان مقدور نیست. حتما در بخش رابطهای مجاز (حریم خصوصی)، به تعیین صاحب امتیاز و رابط دامنه بسیار دقت داشته باشید. بعد از وارد کردن تمامی اطلاعات، روی «بازنگری» کلیک کنید.

۳. در این قسمت، تمام اطلاعات وارد شده توسط شما جهت بررسی نهایی نمایش داده میشود. اگر اشتباهی در اطلاعات وارد شده رخ داده است، به راحتی میتوانید با زدن دکمه «بازگشت»، به مرحله ثبل برگشته و موارد را اصلاح کنید.

۴. ولی چنانچه تمامی اطلاعات وارد شده درست بود، باید قوانین را مطالعه و در بخش نام کامل سازمان دهنده شناسه «نام و نامخانوادگی» خود را به انگلیسی و کد امنیتی را وارد کنید و در نهایت بر روی دکمه «موافقم، دریافت شناسه» کلیک کنید.

۵. در مرحله نهایی حساب کاربری شما ایجاد خواهد و شناسه کاربری (نیک هندل) شما را نمایش میدهد.
در این ثبت نام آزمایشی همانطور که در تصویر میبینید حساب کاربری ما با شناسه «mm43267-irnic» ایجاد گردید.

پس از ساختن حساب کاربری ایرنیک، رمز ورود به حساب کاربریتان در ایرنیک به ایمیل ثبت شده در زمان ساخت حساب کاربری ارسال میشود که باید پس از اولین ورود نسبت به تغییر رمز عبور خود اقدام نمایید.
جمع بندی
ساخت حساب کاربری ایرنیک یکی از موارد ضروری برای ثبت دامنه های ملی ایران است. ایجاد حساب کاربری در سامانه ایرنیک به هیچ عنوان مراحل پیچیده ای ندارد: تنها شما باید وارد وبسایت ایرنیک به نشانی «nic.ir» شوید و در مراحل ساخت شناسه کاربری، اطلاعاتتان را با دقت وارد کنید. در این مقاله، به صورت کامل و مرحله به مرحله روش ساخت شناسه کاربری در سامانه ایرنیک را آموزش دادیم. چنانچه درباره این موضوع سؤال یا ابهامی برایتان باقی مانده است، میتوانید در بخش نظرات آن را با ما در میان بگذارید.
احراز هویت کاربران جدید و قدیمی ایرنیک
در تاریخ 20 آذر 1401 ایرنیک یک خبری که در سایت خود منتشر کرد، این خبر در خصوص قانون جدید برای ساماندهی دقیقتر شناسه های کاربری فعال و غیرفعال و شناسایی واقعی مالکان دامنه ها اقدام به طرح اجباری احراز هویت کاربران قدیمی و جدید میباشد که متن خبر آن را در ادامه برای شما قرار داده ایم.

سؤالات متداول
آیا تغییر نیک هندل وجود دارد؟
خیر، بعد از نهایی شدن ثبت اطلاعات و دریافت شناسه کاربری ایرنیک، به هیچ عنوان امکان تغییر شناسه کاربری وجود ندارد؛ چون برای هر شخص و سازمان حقیقی و حقوقی، تنها یک شناسه ایرنیک منحصربهفرد تعلق میگیرد.
از چه طریقی میتوان شناسه ایرنیک (نیک هندل) را مشاهده کرد؟
با وارد شدن به حساب کاربری خود در وبسایت ایرنیک، در قسمت بالای سمت چپ وبسایت، «نام شما و شناسه نیک هندل» در پرانتزی به نمایش داده میشود. همچنین چنانچه دامنه ای داشته باشید میتوانید در صفحه اصلی وبسایت سامانه ایرنیک به آدرس «nic.ir» با وارد کردن نام دامنه اطلاعات whois آن دامنه به شما نمایش داده میشود که علاوه بر اسم مالک، شناسه ایرنیک آن نیز قابل مشاهده است.
نیک هندل چیست؟
نیک هندل شناسهای است کامل منحصربهفرد برای هر شخص و سازمان که داشتن این شناسه برای ثبت دامنههای ملی ایران الزامی است.
